ทำไมต้องมีสวนโมกข์ที่กรุงเทพ?

เย็นวันคล้ายวันเกิดครบ 101 ปีของท่านพุทธทาส (27 พ.ค. 50) ผมนั่งดูข่าวการจัดสร้างแหล่งรวบรวมผลงานของท่านพุทธทาสขึ้นที่กรุงเทพ โดยมีความมุ่งหมายให้งานเผยแผ่ธรรมะของท่านยังอยู่ตลอดไป จิตขณะนั้นไม่ได้คิดอะไร ทำแค่เพียงเก็บข้อมูลเอาไว้ แต่พอเช้าขึ้นมากลับบังเกิดคำถามใหญ่ขึ้นในจิตใต้สำนึกว่า “ทำไมต้องมีสวนโมกข์ที่กรุงเทพ?”

ผมไม่ได้ดูแคลนความตั้งใจของคณะผู้มีจิตศรัทธาที่จะอุทิศแรงกายแรงใจทั้งหมดเท่าที่จะทำได้เพื่อให้โครงการมูลค่าราวหนึ่งร้อยกว่าล้านนี้สำเร็จในอีกสองปีข้างหน้า แต่ไม่เข้าใจว่าทำไมต้องเป็นกรุงเทพ

พุทธทาส อินทปัญโญ

พุทธทาส อินทปัญโญ

เพราะกรุงเทพพร้อมทุกอย่าง?

หากเป็นเพราะกรุงเทพนี้สัปปายะพอที่จะทำงานด้านพุทธศาสนาแล้ว ทำไมท่านพุทธทาสต้องกลับไปจำวัดอยู่ที่วัดร้าง ณ บ้านเกิดที่ไชยา เพื่อศึกษาหาแก่นธรรม จนชาวบ้านเข้าใจผิดไปว่าท่านเป็นพระบ้า แม้แต่กุหลาบ สายประดิษฐ์ เมื่อครั้งต้องการศึกษาแก่นธรรมก็ต้องไปศึกษาที่สวนโมกข์ อาจารย์สัญญา ธรรมศักดิ์ ก็ต้องลงไปเสวนาธรรมกันท่านพุทธทาสที่ไชยา ใครต่อใครที่เกิดศรัทธาในแก่นพระพุทธศาสนา ก็ต้องไปทำจิตให้ว่างเพื่อรับเอาธรรมะเข้ามาเป็นหลักในการดำเนินชีวิตที่สุราษฏร์ธานี

แต่ทำไมยังต้องสร้างสวนโมกข์ขึ้นที่กรุงเทพดีด้วยเล่า ในเมื่องานทั้งหมดของท่านพุทธทาส ถูกสร้างขึ้นที่สวนโมกข์ ไชยา การไปศึกษาถึงแหล่งกำเนิดเลยนั้นมีอุปสรรคประการใด ใยต้องนำงานทั้งหมดเหล่านั้นมาไว้ที่กรุงเทพ เพียงเพราะความสะดวกสบายบางประการกระนั้นหรือ เพียงเพราะความพร้อมกว่ากระนั้นหรือ หรือเพียงเพราะต้องการตอบสนองคนกรุงเทพเท่านั้นหรือ

มันดูจะเป็นการเห็นแก่ตัวเองถ่ายเดียวมากเกินไปหรือไม่ ในเมื่อท่านพุทธทาสบรรจงสร้างสวนโมกข์ให้เกิดขึ้นโดยมีปริศนาธรรมมากมายแสดงให้เห็นอยู่ทั่วไป แต่เมื่อท่านละสังขารไปแล้ว กลับคิดที่จะเอางานของท่านมาไว้ในที่ๆ ไม่ใช่แหล่งกำเนิดของผลงานของท่าน แล้วจิตวิญญาณของสังคมที่สวนโมกข์ ไชยา นั่นเล่า ใยจะต้องถูกละเลยไป แล้ววัตถุอาคารที่จะสร้างขึ้นใหม่ที่กรุงเทพนี้ จะเทียบค่ากับจิตวิญญาณของสวนโมกข์ ไชยาได้เพียงใด

บนโลกนี้ต้องมีสวนโมกข์เพียงแห่งเดียวคือที่ไชยา สุราษฏร์ธานี แต่ถึงกระนั้นธรรมะของท่านพุทธทาสเองก็เดินทางไปไกลทั่วโลกอยู่แล้ว ทำไมไม่รวบรวมกำลังกายกำลังใจทั้งมวลไปที่ไชยา เพื่อทำนุบำรุงสวนโมกข์ให้ยั่งยืนเล่า

โรงมหรสพทางวิญญาณ

โรงมหรสพทางวิญญาณ

เพราะกรุงเทพสะดวกกว่า?

ในเมื่อกรุงเทพมีปัจจัยแห่งความสะดวกสบายมากมายต่อการบริหาร จัดการ หรือดำเนินการ ใยไม่พลิกความคิดกลับไปที่ไชยา ด้วยการสร้างให้สาธารณูปโภคทั้งหลายทั้งปวงที่ต้องการนั้นเกิดขึ้นได้จริงที่ไชยา คุณประโยชน์จะไม่ได้เกิดขึ้นแต่เพียงกับสวนโมกข์ หากแต่ชุมชนรอบข้าง สังคมของไชยา ไปจนถึงโครงสร้างของจังหวัดสุราษฏร์ธานี หากพบว่ามีสิ่งใดเป็นอุปสรรคต่อการจรรโลงผลงานธรรมะของท่านพุทธทาสแล้ว ยิ่งต้องแก้ไขปัญหาให้ลุล่วงไป สร้างสิ่งอำนวยความสะดวกพื้นฐานทั้งหมดให้เกิดขึ้น เพื่อรองรับโครงการนี้

คำขวัญว่า “แหล่งธรรมมะ” ไม่ใช่หรือที่เป็นความภูมิใจของชาวสุราษฏร์ หากการเดินทางไปสวนโมกข์ไม่สะดวก ก็สร้างให้สะดวก หากระบบสื่อสารข้อมูลข่าวสารไม่มี ก็สร้างขึ้นมา โดยมีเป้าหมายให้ “แหล่งธรรมะ” ของชาติมีความพร้อมในการรองรับการเผบแผ่ธรรมในยุคที่การสื่อสารรูปแบบใหม่เกิดขึ้นมากมาย

ใยจะปล่อยให้จังหวัดข้างเคียงเขาภูมิใจหนักภูมิใจหนาว่ากระแสคลั่งเทพของเขาทำให้เศรษฐกิจทั้งระบบในจังหวัดเติบโตอย่างไม่เกรงอกเกรงใจจังหวัดอื่นๆ ที่เห็นจะมีแต่ทรงกับทรุด จนแทบจะต้องเดินตามกระแสปั่นราคาวัตถุอันเป็นเรื่องที่ตรงข้ามกับแก่นธรรมที่เผยแผ่ออกมาจากไชยาราวฟ้ากับเหว

เป็นโอกาสที่ดียิ่งที่จะสร้างเศรษฐกิจที่เดินตามหลักธรรมของพุทธศาสนา ที่ไม่ใช้วัตถมาหลอกล่อเพื่อล้วงเงินจากกระเป๋าหนึ่งลงไปยังชาวบ้านชาวเมืองท้องถิ่น หากแต่เป็นเศรษฐกิจที่ยั่งยืนที่รองรับผู้ที่มีจิตใจใฝ่ในธรรมะทั่วทุกสารทิศที่ตั้งใจมุ่งหน้ามาที่สวนโมกขพลาราม เพื่อเรียนรู้แก่นธรรม ที่สามารถน้อมนำไปเป็นหลักในการดำเนินชีวิตให้เกิดความสุขในจิตวิญญาณอย่างแท้จริง นี่จะเป็นระบบเศรษฐกิจต้นแบบของประเทศที่มีเป้าหมายคือความสงบภายในจิตวิญญาณ ยังผลให้การพัฒนาประเทศเป็นไปอย่างยั่งยืนด้วยกำลังของผู้คนที่เข้าใจแก่นธรรมอย่างถ่องแท้

ขณะที่กรุงเทพมหานครเป็นเมืองหลงของการบริหารประเทส ใยสุราษฏร์ธานีจะเป็นเมืองหลวงต้นแบบของแก่นธรรมของพุทธศาสนาในภาคใต้บ้างไม่ได้เล่า


ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับท่านพุทธทาส